أبو المحاسن الحسين بن الحسن الجرجاني
7
تفسير گازر ( جلاء الأذهان وجلاء الأحزان ) ( فارسى )
منازعت و حقد مقمور بر قامر چنانچه معهود است و ديگر آنكه شما را از ذكر خداى باز دارد و از نماز باز دارد چه با شرب خمر و استعمال قمار نماز و ذكر خداى راست نيايد آنگه استفهام كرد بر سبيل تهديد و گفت : بر آن هستيد كه ازين باز ايستيد يا نه ؟ - و الّا با شما آن كند كه مستحقّ آن باشيد از زجر و حدّ و تعذيب ، بعضى مفسّران گفتند كه : سبب نزول اين آيت آن بود كه چون خداى تعالى آيت فرستاد كه « يَسْئَلُونَكَ عَنِ الْخَمْرِ وَ الْمَيْسِرِ قُلْ فِيهِما إِثْمٌ كَبِيرٌ وَ مَنافِعُ لِلنَّاسِ » جماعتى از خمر خوردن باز ايستادند و جماعتى ميخوردند يكى از صحابه خمر خورده بود نماز ميگزارد و « قُلْ يا أَيُّهَا الْكافِرُونَ » ميخواند بجاى [ لا اعبد ] : « اعبد » خواند اين آيت آمد كه : « لا تَقْرَبُوا الصَّلاةَ وَ أَنْتُمْ سُكارى » مردم عند نماز از خمر اجتناب ميكردند . سعد ابو وقاص با مردى انصارى خمر خورده بود عربده كردند انصارى استخوان گوسفندى بر سر سعد زد و بشكست عمر خطاب گفت : بار خدايا در خمر و ميسر مراد خود ما را باز نماى خداى تعالى اين آيت فرستاد و تحريم كلّى كرد . [ سوره المائدة ( 5 ) : آيه 92 ] وَ أَطِيعُوا اللَّهَ وَ أَطِيعُوا الرَّسُولَ وَ احْذَرُوا فَإِنْ تَوَلَّيْتُمْ فَاعْلَمُوا أَنَّما عَلى رَسُولِنَا الْبَلاغُ الْمُبِينُ ( 92 ) حقّ تعالى چون مكلّفان را تحذير كرد از خمر و قمار و ناشايستى كه در شرع برايشان حرام است ايشان را فرمود تا در آن و جز آن طاعت خداى دارند و جمع كرد ميان طاعت خود و طاعت رسول خود تا بدانند كه طاعت رسول در وجوب چون طاعت خداى است چه بمعنى طاعت رسول صلّى اللّه عليه و آله طاعت خداى است از بهر آنكه آنچه او گويد از خود نگويد ، گفت : طاعت خداى و طاعت رسول داريد و امتثال امر ايشان كنيد و حذر كنيد و بترسيد از عذاب خداى تعالى اگر بر گرديد و مخالفت كنيد و نافرمانى كنيد و روى از اوامر و نواهى خداى و رسول او برگردانيد بدانيد كه بر رسول ما و فرستادهء ما جز رسانيدنى هويدا و روشن نيست كه بگويد و برساند و اعلام كند از ثواب و عقاب ، بدست او چيزى ديگر نيست آن بدست منست و به حكم منست ، جزا دهم كسانى را كه اعراض كنند از امر من .